Norske Ordsprog/D

Fra Wikikilden
Hopp til navigering Hopp til søk
D.

Dag. Det kjem Dag, um ikkje Folk er uppe. Det kjem Dag, um ikkje Hanen gjel. El. —um Hanen heve gløymt aa gala.
Ein god Dag kjem aldri for ſeint. Nordl.
Det er Dag, ſom duger. Berg. (ɔ: Det gjælder om at træffe den beleilige Tid; ogſaa: Der vil vel engang blive Leilighed; man faar bie).
Det heve alle ſeet ſin fyrſte Dag, og ingen ſin ſidſte.
Det grevſt ein Dag um Senn. Sdm. (Egentlig: Det graver sig fremad lidt for hver Dag; man ſlaar ſig igjennem den ene Dag efter den anden).
Lat kvar Dag hava ſi Sorg.
D’er kvar Dag Etardag, men ikkje kvar Dag Fiſkardag.
D’er ikkje kvar Dag Bakſterdag.
D’er ikkje kvar Dag Kvitſundag. (Daa Folk hava beſte Klædi paa ſeg). — Saaledes ogsaa: D’er ikkje kvar Dag Jolaſtan, og fl.
Ein Dag um Vaaren gjerer ei Vika um Hauſten. El.
Ein Dag i Saanaden gjerer ei Vika i Skurden. (S. Helgarmun).
Gode Dagar er alle Manns Ynſkje.
Gode Dagar era dyre. El. —koſta myket
Han fær ikkje hava gode Dagar, ſom ſkal Pengar draga. Berg.
Gode Dagar giva kaatt Kjøt. — Jf. Det vil ein ſterk Rygg til aa bera gode Dagar.
Den Dagen, ſom er gjengen, verd aldri atterfengen.
Dagen gjeng lika fort, um d’er myket elder litet gjort.
Dagen er lang aat dei late, og kort aat dei kvate. Vald.
Dagen er aldri ſo lang, det ei kjem eingong Kvelden.
Naar Dagen kjem, ſo kjem det Raad.
Den eine Dagen lærer den andre.
Ein fær taka Dagen, ſom han kjem.
Ein ſkal ikkje roſa Dagen, fyrr Kvelden er komen.
Dagarne er mange, og Maali er fleire.
Dagarne lengjaſt, og Magarne ſvengjaſt. (Lengre Dagar krevja meir Mat).

lengjeſt, og Vetteren ſtrengjeſt. — (Jf. denWerden die Tage länger, ſo wird die Külte ſtrenger. {Om Januar Maaned eller Tiden efter Nytaar).)


Dal. Di lengre Dal, di ſtørre Elv.
Djupe Dalar hava liten Himmel.
Den ſom bur i Dalen, heve Fjellet til Granne.

Dans. Ein liten Dans er ſnart ſnudd. Trondh.
D’er lett aa danſa, naar Lukka ſpelar fyre.

daud. Den ſom er daud, krev inkje Braud.
Naar den eine er daud, ſær ein annan Braud.
Det ſom er daudt, er ſnart avgløymt.
Um daude Folk ſkal ein ikkje tala illa. (Um daud Mann ſkal ein døma mildt).

Daude. Daude og Liv kann lenge ſtrida.
Me er vaar Herre ein Daude ſkuldige.
Dauden er alle Mann etlad. El. lagad.
Dauden er hard aa paa ganga. (El. „gaa paa“).
Dauden lyt ei Orſak hava.
Dauden er viſs, men Dagen er uviſs. Sædvanlig: Tidi (el. Timen) er uviſs. G. N. Ekki er mannenom visare en daudinn, og ekki uviare en daudans time (ɔ: Tid). R. Dipl. 1,63).
Dauden ſender ikkje alltid Fyrebod. — Dauden blæs ikkje i Lur fyre ſeg. (Trondh.).
Dauden ſpyrer ikkje ſtort etter Aldren. — Dauden ſtend dei unge paa Skulk, og dei gamle midt ſyre Augom. Vald. Ellers: D. ſtend dei unge paa Lur o.ſ.v. (Ligeſaa i Danſk).
Fyre Dauden er ein ingenſtad urædd. —— Dauden er ingen- ſtad uteſtengd.
Dauden tek ingi Muta. (ɔ: lader ſig ikke beſtikke).
Dauden gjerer alle jamrike.
Dauden er Enden paa alle Segner.

Daarskap. Ein ſer ikkje ſin Daarſkap, fyrr det er for ſeint.
Den om kjenner ſin Daarſkap, er paa Vegen til Visdom.
Det er ikkje Daarſkap aa ottaſt fyre Faaren. — Han er ingen Daare, ſom ottaſt fyre ein Faare.

detta. Det er ſnarare gjort aa detta en aa riſa upp.
Naar ein dett, er det ingi betre Raad en aa reiſa ſeg.
Han dett ikkje ned, ſom ſit i laagt Saete. (Vald.).
Det dett ikkje alt, ſom glett. — D’er Skil paa etta og gletta. (ɔ: glide).

djup. Det vil ikkje vera djupt, der Kraaka ſkal vada.
Ein kjem ikkje djupare en aat Botnen.

Dom. Det maa vera god Dom, ſom alle ſkal vera nøgde med. El. —ſom ingen ſkal anka paa.
Ein rang Dom feller Domaren ſjølv.
Den ſame Domen, ſom ein legg paa andre, fær ein leggja paa ſeg ſjølv.

Dotter. Ein kann ikkje baade giſta Dotter ſi burt og hava henne heime.
Dotteri gjeng i Moer-ſin Serk, og Sonen gjerer Faer-ſitt Verk. (Leem’s Optegnelſer).
Den ſom vil hava Dotteri, fær tala vænt med Moderi.

draga. Den ſom myket ſkal draga, fær ikkje fara ſort.
Det er lett aa draga, ſom løyp av ſjølvo ſeg.
Det nye dreg, og det gamle held atter. (ɔ: Det nye kan om tillokkende, men det gamle holder faſt).

Draum.
Ein god Draum er ſnart gløymd.
Draum og drukken Manns Ord er like.
Draumen er ſom Straumen (ſtundom mot og ſtundom med).

Drav. Den ſom legg ſeg i Dravet, verd upp-eten av Svinom.

Dreng. Den ſom ikkje heve Dreng, fær tena ſeg ſjølv.
Ein god Dreng verd ein god Husbonde.
Ein god Dreng ſkal ein maatelege driva.

drikka. D’er illt aa drikka, ſom illa er bryggjat.
Ein drikk ſo godt av ſmaa Bekkjer ſom av ſtore.
Di lenger ein drikk, di meir ein tyrſter.
Ein Drikkar føder ſeg, men ein upp-etar aldri. Hall. (Sögnir S. 85). Imidlertid hedder det ogſaa: Det verd Mann av ein Etar, men aldri av ein Drikkar. (Ryf. Trondh.).

Drope (o’). Ein Drope er ingen Drykk.
Den eine Dropen dreg den andre etter ſeg.
Ein Drope gjerer Glaſet for fullt. — Slaa ein Drope i eit fullt Glas, ſo renn det fleire Dropar utyver.

drukken. Drukken trivſt millom drukkne beſt.
Drukken talar det udrukken tenkjer.
Det drukken bryt, fær han udrukken bøta.
Drukken Manns Ord er Draumom like. (Landſt. 384). Jf. Draum.

drukna. D’er leidt aa drukna paa turre Landet.
Han druknar ikkje, ſom hanga ſkal. (Leem’s Optegn.). Tydſk: Wer hängen ſoll, erſäuft nicht).

Drykk. D’er ingen Drykk, ſom duger mot Dauden.
Det fell fleire av Drykk en av Torſte.
Det talar alle um Drykken og ikkje um Torſten.
Drykken ſkal vera ſyre Torſten og ikkje fyre Loſten.
Drykken lyſer løynde Tankar. Eller: mangt ſom er lenge løynt. — D’er mangt, ſom kjem upp i Drykken.
Drykken talar, og Mannen tegjer. (Rbg.). — D’er Dryk- ken ſom ſnakkar og ikkje Mannen. (Berg.).

Drøſor. Det vilde færre ſøra Drøſor, naar ſærre vilde høyra deim.
Etter Drøſor og Draum ſkal ingen giva Gaum.

drøyma. Den ſom drøymer vondt, er glad, daa han vaknar. (Han ſer, at det var ikkje ſannt).
Den tyrſte drøymer um Drykken (og den drukne om Torſten).

duga. Det ſom ikkje duger, er alltid nog av.
Det duger inkje ufreiſtat. (Oftere: vanfreiſtat). G. N. Ekki dugir ufreistat.

Duk. Di finare Duk, di fyrr kjem Dumba paa.
Det ſom ikkje duger til Duk, det duger til Turkar-klut.

Durſtokk. Kvar ein kjem, ſnur Durſtokken paa tvert. Oſtl. (ɔ: Allleſteds er noget i Veien).
Durſtokk-Mili er alltid lengſt. (De førſte Skridt fra Hjemmet kræve den længſte Tid).

Dygd. D’er ikkje langt imillom Dygd og Udygd.
Der Dygdi vantar, er Vænleiken litet verd.
Det er oſta Dygdi bur, der ingen trur.
Dygdi ſyner i Motgangen meſt.
Dygd er beſte Heimanſylgja.
Dygdi gjeng ikkje altid i Arv. (El. —i Erve).

dylja. D’er ikkje verdt aa dylja det ſom Folk vita ſyrr.
D’er ſeint aa dylja det kvar Mann veit.

dyr. Det dyraſte vil vera det kjaeraſte.
Dyrt og godt er ingen til Spott.
D’et alltid for dyrt, ſom ikkje duger.

døma. Det dømer kvar etter ſit Vit.
D’er vandt aa døma i ſi eigi Sak.
D’er vandt aa døma andre, naar ein er ſakad ſjølv.

døya. Eingong døya ſkal alle Mann.
D’er betre aa døya med Æra en liva med Skam.
Han døyr ſom er ſeig, og liver ſom er feig. (DeFine 225.)
Det døyr no ingen av ſtore Ord.
Ein døyr ikkje av Smellen, naar ein ikkje fær Skotet.