maatte vera sin meistar sjølv. Og det som no vart hans tenkjarmaal, det var aa skapa ein filosofi av eit nytt slag: ein personleg filosofi, ei sjølvforklaaring, som samstundes vart ei verdensforklaaring;, — for meir og meir kjende han, at han i seg sjølv, i sit eige indre liv, umfata og innebar alt, — verdi med alle hennar djupner.
Og han skreiv »sin eigen filosofi«. Sin eigen i dobbel meining. So djupt og heilt personleg er denne visdomslæra, at Nietzsche med grunn kunde segja som han oftare skreiv i privatbrev: mihi ipsi scripsi: for meg sjølv skreiv eg.
Det er sit eige liv han klaarar ut, sin indre strid, si djupe liding, og sin siste store freistnad paa aa finna ei livsforsoning. Filosofien hans vart til eit lyrisk dikt, eit hugtakande, sorgtungt kvad um ei sjuk sjæl, som einsam lid ved seg sjølv, er seg sjølv til talm, og som til slutt, som i eit villt sprang, freistar aa berga seg burt fraa seg sjølv, upp i ein gudeheim ho sjølv skapte, men endar i undergang. —
Det er si gamle livstru han no tek upp. Ikkje tanken, men livet, livshugarne, er det fyrste. »Kva er meg aand?« skriv han. »Kva er meg sannkjenning? Berre drifter (Antriebe) bryr eg meg um. De trur daa vel ikkje, at »fritenkjaren« (ɔ: den forstandskloke) er mit ideal?«
Han gjer seg fri av »sanningstyranniet«. Det er kje »sanning« elder »usanning« det gjeld um; dei gamle tenkjarane hev grave for lite djupt. Vismannen kan lenge nok narra seg sjølv og tru at tanken hans er noko fritt, som paa eigne vegar søkjer den reine sanning; men i røyndi vert tanken løynleg driven og førd av livshugarne, »instinkti«, og av dei tvinga inn paa sine vegar og førd fram til sine endemaal. Det er livet som »tenkjer«, som brukar tenkjekrafti, men til eit verkty for seg og for sine maal. Det slær fast domar og setningar um sant og usant, rett og urett, godt og vondt; men desse domarne er ikkje fyrst og fremst
