um korleis den høge sjæl tvingar lidingi under seg og vert sigervinnar, — endaa i sin undergang.
Striden i han sjølv, millom dei mange hugar som vilde kvar sin veg, løyste han so, at han tvinga alt i seg inn under tenkjaren, »den sannkjennande«. Denne skulde herska og dei andre tena. Og dei vart gode tenarar. Just slik ei »dekadentsjæl«, laus i samanhenget, »vid«, med mange hugar og vegar og motsetningar, den sjæli som »vidast kunde laupa og vildra og sviva«, som »flyande seg sjølv i dei vidaste krinsar naadde seg sjølv att«, den sjæli som kunde koma djupast ned og høgast upp, »den seg sjølv mest elskande, i den alle ting hev sine straumar og motstraumar og fjøra og flo,« — just den sjæli var til aa fata og finna det sanne med. Og ho maatte ikkje vera korkje bljug elder rædd; ho maatte kunna vera baade vond og god, høg og laag, rein og urein, klok og dum, ja laak, dyrisk, at ho soleis kunde faa kjenning um alt; ho maatte vera takksam baade mot »gud og djevel og sau og orm i seg.«
Men aa ofra alle hugar for den eine, det fall tungt; det var som aa ofra seg sjølv — til seg sjølv; kor djupt han tok det, og kor hardt han leid under dette og, kjem ofte fram i hans skrifter. Meir og meir vart det — som alt anna i livet — til noko religiøst for han; han var paa ein gong livsforsakaren, som ofra seg, og den høge gud, som tok imot offeret, samstundes offerlam og offergud; og her hev me grunnlaget for den forunderlege, forvillande sjølvofrings- og sjølvforgudings-mystik i hans siste tidkverve. Den nye indre striden som no tok til, millom tenkjarhugen paa den eine sida og alle dei andre hugarne paa den andre sida, gjorde sit til aa driva han fram paa hans villsame, faarefulle tenkjar- og drøymar-veg, fram og upp i dei høgste syner og innbillningar, til slutt inn i den djupe natt der alt slokna. —
— Som me saag, hadde han vunne feste, vorte heimestadd i det Schopenhauer-Wagnerske livssyn; — men der-
